Θέματα Τουαλέτας – Κατερίνα Δήμτσα

Πόσες φορές έχεις σύρει φίλο σου σε άλλο δωμάτιο για να μοιραστείς, όχι κάτι προσωπικό, αλλά την αλυσίδα που σε πνίγει και σφίγγει ακόμα περισσότερο, όσο αυτά που βιώνεις θεωρούνται κοινωνικά ταμπού; Ποσες φορές ως γυναίκα πάλεψες να χωρέσεις τη σερβιέτα στην τσέπη του τζιν γιατί είσαι σε μαγαζί και «μην τυχόν και σε δει κανείς πηγαίνοντας στο μπάνιο» λες και καμουφλάρεις το περίστροφο ή μίλησες ψιθυριστά για τη νέα φαρακευτική αγωγή που ξεκίνησες ; Ποσες φορές δεν δοκίμασες κάτι, δεν ζήτησες κάτι, δεν εξέφρασες κάτι γιατί εστίασες στο τι θα πει ο κόσμος;

Τα κοινωνικά ταμπού είναι πολλά και εμφιλοχωρούν σε χιλιάδες καταστάσεις, συγκυρίες, αποφάσεις μας. Εχουν όμως την ίδια ρίζα.

Μικροαστισμός και συντηρητισμός καμουφλαρισμένος με δήθεν στολίδια ελευθερίας και έκφρασηςγιατί ανήκουμε το δυτικό κόσμο βεβαίως βεβαίωςκαι από μέσα η ένδεια μας σε ζητήματα αποδοχής και κατανόησης, οι διαιωνιζόμενες αντιλήψεις των κοινωνικών πρέπει, σαν δεσμοφύλακες της κάθε ζωής.

Οι κοινωνίες μερικές φορές μοιάζουν να υπόκεινται σε περιόδους ηθικού πανικού. Μία κατάσταση, ένα περιστατικό, άτομο ή ομάδα καταλήγει να ορίζεται ως απειλή στις αξίες και τα συμφέροντα της κοινωνίας· η φύση του παρουσιάζεται με στυλιζαρισμένο και στερεοτυπικό τρόπο από τα ΜΜΕ· στις ηθικές επάλξεις στέκονται εκδότες, επίσκοποι, πολιτικοί και άλλοι άνθρωποι που σκέφτονται «σωστά»· κοινωνικά διακεκριμένοι ειδικοί διακηρύττουν τις διαγνώσεις και τις λύσεις τους· μέθοδοι αντιμετώπισης αναπτύσσονται ή (το συνηθέστερο) εφαρμόζονται άκριτα· η κατάσταση είτε εξαφανίζεται, είτε κουκουλώνεται, είτε χειροτερεύει και γίνεται ακόμα πιο εμφανής.

Μα η ελευθερία του λόγου; Λοιπόν, δεν υπάρχει εευθερία λόγου εφόσον οι επιλογές του τι θα πεις είναι μια λίστα περιορισμένων θεμάτων. Τα υπόλοιπα, βρίσκονται σε μια άλλη μαύρη λίστα, είναι «απαγορευμένα«, όπως όταν βάζαμε μικροί το χέρι μας στην πρίζα και μας λέγανε «όχι, κακό, τζιζ«. Οταν έχεις να επιλέξεις ανάμεσα σε αυστηρά καθορισμένες επιλογές, ξέροντας οτι αν ακολουθήσεις κάτι έξω από αυτές, θα λουστείς την κατακραυγή, δεν είναι ελευθερία. Το πλαίσο συμπληρώνεται με την έννοια της πολιτικής ορθότητας. Είναι ένα έξυπνο τέχνασμα από μεριάς των νεοσυντηρητικών που γνωρίζουν την αρχική χρήση της φράσης, που έχει ως σκοπό να παρουσιάσει και να συνδέσει στα μυαλά του κόσμου τις δημοκρατικές αξίες της ισοτιμίας με αυταρχικές, πολιτικά ορθόδοξες, απόψεις .Η κατηγορία της ΠΟ χρησιμοποιείται από ακαδημαϊκούς και δημοσιεύεται από συντηρητικούς δημοσιογράφους σε μια προσπάθεια να προστατεύσουν τους εαυτούς τους από κριτικές που δέχονται σχετικά με τις προκαταλήψεις τους . Είναι ένα τέχνασμα να μετατρέπουν το ζήτημα της προκατάληψης σε ζήτημα ελευθερίας λόγου, χωρίς καν να δέχονται ότι και η αμφισβήτηση της κάθε αυθεντίας είναι κι αυτή ζήτημα ελευθερίας του λόγου.

Η φράση ΠΟ είναι ένα όπλο. Η χρήση της είναι προσπάθεια να προστατεύσει κάποιος το δικαίωμά του να είναι μισαλλόδοξος χωρίς να χρειάζεται καν να έρθει αντιμέτωπος (ή να βρεθεί υπόλογος) με το κακό που προκαλούν οι προκαταλήψεις του. Είναι ένα τέχνασμα που σκοπό του έχει την εξαφάνιση πραγματικών ζητημάτων σχετικά με την καταπίεση και την ενίσχυση του ελιτίστικου στάτους κβο.

Υπάρχουν κάποια πράγματα στην κοινωνία μας που πρέπει να είναι «κρυφά». Όλοι να το ξέρουν ότι υπάρχουν αλλά κανέναν να μην αφορούν και κανείς να μην τα παραδέχεται. Προτάσσουμε τον ήλιο, το τσίπουρο και την καλοπέραση και παρουσιάζουμε ως ηθικά ανώτερο το παρελθόν μας, πριν έρθει η τεχνολογία και «αποξενώσει» τους ανθρώπους και «διαταράξει τη φύση», για να μην πούμε ότι το παρελθόν μας είναι γεμάτο ανισότητες, ανελευθερία κι αίμα και πως η τεχνολογία μαζί με την «αποξένωση» μας έφτασε και να μην πεθαίνουμε από πολυομυελίτιδα. Επιζητούμε την ομοιογένεια μεταξύ μας και τον εξαιρετισμό στην εικόνα μας στους ξένους. Το κάνουμε με την ίδια φυσικότητα με την οποία ακκιζόμαστε για τα δήθεν τάχα μου σπουδαία και λαμπρά κεφάλαια της ιστορίας μας, πλάθουμε μύθους και κρύβουμε κάτω από το χαλί αλήθειες, βλέποντας εθνικισμούς μόνο στους άλλους, τους απέναντι, τους παρά πέρα.

Ακόμη και την κρίση μας την οικονομική την ψιθυρίσαμε πρώτα μεταξύ μας όπως κουτσομπολεύουν τον άρρωστο οι θειάδες στο χωριό και νομίζαμε ότι την κρύβαμε μέχρι που έσκασε μεγαλοπρεπώς στα περήφανα μούτρα μας και τράβηξε τις μάσκες και φάνηκε όλη η ασχήμια μας από κάτω.

Και παρόλα αυτά συνεχίζουμε να κρύβουμε. Να κρύβουμε τις αρρώστιες, να κρύβουμε ό,τι μπορεί να συσχετιστεί με την εγγενή πολυπλοκότητα, με το σώμα (παρά μόνο αν έχει εικόνα υγείας κι ευρωστίας, ναι στους δρομείς όχι στους αρρώστους και τους ναρκομανείς) και τη σεξουαλικότητα και τις σχέσεις των ανθρώπων και να τους καλούμε να κρυφτούν κι αυτοί, να μην συσχετίζονται ελεύθερα με τους άλλους ανθρώπους. Να μοιάζουμε όλοι μεταξύ μας κι ας περπατάμε στο δρόμο σκυθρωποί.

Δαιμονοποίηση , άκρατη κριτική, στρουθοκαμηλισμός. Δεν μιλάμε, απλά χώνουμε κάτω από το χαλί κι άλλα, κι άλλα και η στοίβα μεγαλώνει, φτάνει να γίνει ένα βουνό και μένει ο ένας στη μια πλευρά και ο άλλος στην άλλη. Η πρόοδος μας στο κεφάλαιο «αποδοχή«, χωρίς ουσιαστικά ερείσματα, θεμελιώνεται πάνω στηην ιδεατή εικόνα που θέλουμε να έχουμε, γίνεται διαφημιστικό τρικάκι για την έλξη, την ευχαρίστηση και τον εφησυχασμό μας. Πιστεύουμε πως είμαστε μια κοινωνία Αποδοχής, η αποδοχή αυτή όμως είναι κούφια από τη στιγμή που δεν υπήρξαν οι συνεπαγωγές μλέτης και επαφής για το εκάστοτε ταμπού, δεν διανύσαμε βήματα από το συντηρητισμό προς την απελευθέρωση, γκαζώσαμε αντίθετα παραλείποντας ολη τη διαδρομή. Θεωρητικά φτάσαμε στον προορισμό. Δεν υπάρχει όμως τίποτα να πούμε για το ταξίδι.

Αυτή η χώρα όσες επενδύσεις και να φέρει, όση ανάπτυξη κι αν μετρήσει, αν δεν έρθουν γενιές που θα κοιτάξουν κατάματα την ανελευθερία και τους φονταμενταλισμούς που απλώνονται αργά αργά σαν πηχτή ομίχλη, αν δεν αρχίσει να λέει που και που την αλήθεια στον εαυτό της, δεν θα σωθεί ποτέ.Θα κάνει αυτό που ξέρει καλύτερα από όλα, θα κρύβεται, μέχρι τον επόμενο σοκ που θα έρθει δυνατό σαν κρότος να την απογυμνώσει κι από το φύλλο συκής της.

Τα στερεότυπα, τα άνευ επιχειρημάτων πρέπει, η μισαλλοδοξία, η κακεντρέχεια, το κουτσομπολιό, ο στρουθοκαμηλισμός, αυτά ανήκουν στην τουαλέτα. Υπάρχουν , τα βιώνουμε, σφίγγουν τον κλοιό γύρω μας. Είναι δική μας απόφαση να παήσουμε το καζανάκι.

 

Ρεαλιστικά ιδεαλίστρια και εκνευριστικά υπερκινητική μέσα στη δική μου νιρβάνα. Όταν αδυνατώ να ταξιδέψω κανονικά χάνομαι σε ταξίδια του μυαλού απολαμβάνοντας τις τάσεις φυγής μου. Γράφω γιατί αλλιώς θα σκάσω.
Τμημα Φιλολογιας | Φιλοσοφικη Σχολη | Πανεπιστημιο Αθηνων

Θα χαρώ πολύ να γράφετε σχόλια που θα βοηθήσουν στην δημιουργία εποικοδομητικού διαλόγου. Τών παθών κρίσει καί ασκήσει περιγιγνόμεθα, πρότερον δέ ή κρίσις εστί. (Με την κρίση και την άσκηση κυριαρχούμε πάνω στα πάθη μας, μα η κρίση είναι το πρώτο). - Πλούταρχος